Pęknięcia krocza III i IV stopnia, określane jako OASI (obstetric anal sphincter injuries), to jedne z najpoważniejszych urazów okołoporodowych. Obejmują one zwieracze odbytu, a w IV stopniu także błonę śluzową odbytnicy. Choć często skupiamy się na samym zagojeniu rany, w przypadku OASI kluczowe jest przywrócenie prawidłowej funkcji dna miednicy, ponieważ jej zaburzenia mogą prowadzić do długofalowych problemów.

Czym jest NTM i dlaczego ma znaczenie?

NTM, czyli nietrzymanie moczu, to niekontrolowany wyciek moczu, który może pojawiać się np. podczas kaszlu, kichania, śmiechu, biegania lub nagłego parcia. Po pęknięciach krocza III i IV stopnia ryzyko NTM wzrasta, ponieważ:

• mięśnie dna miednicy mogą być osłabione lub źle skoordynowane,
• dochodzi do zaburzeń kontroli ciśnienia w jamie brzusznej,
• ból i napięcie ochronne utrudniają prawidłową pracę mięśni.

Warto podkreślić, że po OASI może występować także nietrzymanie gazów lub stolca, jednak w praktyce klinicznej objawy często współistnieją z NTM i wynikają z zaburzeń pracy tych samych struktur dna miednicy.

Bolesne współżycie – częsta, ale niedostatecznie omawiana konsekwencja OASI

Po ciężkich pęknięciach krocza wiele kobiet doświadcza bólu podczas współżycia (dyspareunii). Najczęstsze przyczyny to:

• tkliwa lub ograniczona ruchomość blizny,
• nadmierne napięcie mięśni dna miednicy jako reakcja obronna na ból,
• lęk przed penetracją i brak poczucia bezpieczeństwa,
• zmiany hormonalne w połogu i w okresie karmienia piersią.

Ból przy współżyciu nie jest „normalnym etapem po porodzie” i nie powinien być ignorowany.

Jaką rolę odgrywa fizjoterapia uroginekologiczna?

Fizjoterapia uroginekologiczna jest ważnym elementem opieki po pęknięciach krocza III i IV stopnia i znajduje się w rekomendacjach międzynarodowych towarzystw medycznych.

Terapia obejmuje:

• szczegółową ocenę mięśni dna miednicy (siły, napięcia i koordynacji),
• naukę bezpiecznych nawyków w połogu (wstawanie, noszenie dziecka, wypróżnianie),
• indywidualnie dobrany trening mięśni dna miednicy, który zmniejsza ryzyko nietrzymania moczu (NTM),
• pracę z blizną po porodzie, jeśli powoduje ból lub dyskomfort,
• techniki rozluźniające w przypadku nadmiernego napięcia,
• wsparcie w bezpiecznym i bezbolesnym powrocie do współżycia.

Kiedy warto zgłosić się do fizjoterapeutki?

Najczęściej pierwsza wizyta odbywa się 6–12 tygodni po porodzie, jednak wcześniejsza konsultacja jest wskazana, jeśli pojawia się:

• nietrzymanie moczu,
• trudność w kontrolowaniu gazów lub stolca,
• ból krocza lub uczucie ciągnięcia blizny,
• ból podczas prób współżycia.

Podsumowanie

Pęknięcia krocza III i IV stopnia to urazy, które wymagają nie tylko leczenia chirurgicznego, ale także świadomej rehabilitacji. Dobrze poprowadzona fizjoterapia uroginekologiczna:

• zmniejsza ryzyko nietrzymania moczu (NTM),
• wspiera prawidłową pracę mięśni dna miednicy,
• pomaga wrócić do współżycia bez bólu,
• poprawia jakość życia kobiet po porodzie.